تغييراندازه عکس ديجيتال

يکی از جنبه های عکاسی ديجيتال که به نظر ميرسد سردرگمی زيادی را برای کاربران سبب شده است، مسئله اندازه تصویر است.در کل ما با سه روش اندازه گیری اساسی روبه رو هستیم:


•تعداد پیکسلها- مثل 3000×2000 pixel
•اندازه فیزیکی عکس- مثل 4inch×3inch
•وضوح تصویر(resolution)- مثل 72 پیکسل در اینچ مربع(ppi)


به نظر می رسد که علت این سردرگمی، نداشتن آگاهی و اطمینان در مورد نسبت های موجود بین این سه مبنای اندازه گیری است.به صورتی که اگر ppi یک تصویر بر روی اندازه آن در صفحه نمایش تأثیر بگذارد،باعث تعجب کاربر میشود!!

میدانیم که یک تصویر بر روی صفحه نمایش بر حسب واحد پیکسل سنجیده میشود (مثلا 1024×1280)و از طرفی صفحه مانیتور نیز دارای اندازه مخصوص به خود است(مثلا 15").پس منطقی به نظر میرسد که تنظیمات اینچ و پیکسل بر روی اندازه نمایش تصویر تأثیر بگذارد.این برداشت شاید منطقی به نظر بیاید،اما کاملا اشتباه است.گرچه مانیتورها قابلیت اندازه گیری حالت ppi را دارند،اما اطلاعاتppi یک تصویر هنگامی که توسط مانیتور از شبکه وب دریافت میشود کاملا نادیده گرفته میشوند.

در فایلهای حاوی تصاویر دیجیتال،اطلاعات دیگری از قبیل عرض و ارتفاع تصویر در واحد پیکسل،همانند همان اطلاعات وصوح تصویر(ppi) ضمیمه شده است.و برخی از این فایلها حاوی تمامی منابع اطلاعاتی در مورد تصویر از قبیل اطلاعات نوردهی(exposure)،اطلاعات تنظیم فاصله کانونی(focus)و همچنین اطلاعات منابع نور فلاش و... هستند،که این اطلاعات در قسمتی موسوم به سربرگ EXIF ذخیره شده اند.
EXIF جایگاه اطلاعات و قالب بندی های قابل تغییر یک تصویر و همچنین یک استاندارد برای ذخیره اطلاعات قابل تبادل در یک تصویر است.و خصوصا مورد استفاده فشرده سازهایی همچون JPEG قرار میگیرد.
اما این اطلاعات چگونه و در کجا استفاده میشوند؟


پيکسل ها:
وقتی شما یک تصویر دیجیتال را با استفاده از یک برنامه جستجوگر وب مرور میکنید،تنها چیزی که اندازه تصویر را تعیین میکند،مقدار عرض و ارتفاع آن در واحد پیکسل میباشد.و تمامی اطلاعات دیگری که مربوط به میزان وضوح میباشد و در فایل تصویر موجود است، نادیده گرفته میشوند.برای مثال اگر این تصویر یک تصویر 480 کیلوبایتی با عرض و ارتفاع 400×800 باشد،به صورت یک تصویر تمام صفحه نمایش داده میشود(البته در صورتی که حالت نمایش مانیتور بر روی 600×800 تنظیم شده باشد) و این مسئله هیچ ارتباطی با مقدار ppi ندارد.چه روی 1 تنظیم شده باشد و چه روی 1000! مطمئن باشید که تصویر 100% همان طوری که از روی شبکه ارائه میشود،در مانیتور نمایش داده میشود.(البته به جز در بعضی از نرم افزارهای خاص) برای مثال جستجوگر IE6 ممکن است یک تصویر بزرگ را دریافت کرده و آن را تغییر اندازه دهد تا هم اندازه صفحه نمایش شود.و در این بین مقدار ppi همچنان نادیده گرفته میشود.


البته تعداد کمی از برنامه های پیشرفته طراحی صفحه و یا ویرایشگرهای پیشرفته تصویری وجود دارند که قادرند اطلاعات ppi را نیز در هنگام نمایش عکس در محاسبات خود داخل کنند.
اما همچنان بار دیگر لازم به تکرار است که : "راه کنترل بزرگی تصویر شما هنگامی که از طریق شبکه وب بر روی صفحه مانیتوردیگران ضاهر میشود،تغییر دادن عرض و ارتفاع آن بر مبنای واحد پیکسل است." اگر تصویر شما یک تصویر 1600×1200 pix است،به احتمال زیاد برای انکه به طور یکجا از طریق 95% خروجی ویدئویی مانیتور دیده شود بیسیار بزرگ است (اغلب صفحه نمایشها در حالت عادی برای نمایش تصاویر از 95% فضای خود استفاده کدره و مابقی را به موارد دیگری از قبیل نوار ابزار و ... احتصاص میدهند . م.) همچنین بارگذاری آن به علت حجم زیاد فایل بسیار آهسته صورت میگیرد. اگر شما مایلید کسی که از یک صفحه نمایش 800×600 استفاده میکند قادر به دیدن تصویر شما به طور کامل و واضح باشد،لازم است که اندازه تصویر خود را به 600×400 تغییر دهید(به یاد داشته باشید که پنجره مرورگر وب همیشه کوچکتر از تمام صفحه نمایش مانیتور است).


اندازه تصویر باید به وسیله نرم افزار تغییر یابد و این کاری است که تمامی نرم افزارهای ویرایشگر تصویر از عهده آن برمی آیند.این عمل "Resampling یا بازسازی نمونه" نامیده میشود.که اگر تصویر را کوچکتر کنید Downsampling و اگر بزرگتر کنید Upsampling یا Upsizing خوانده میشود.بهتر است که تمام مراحل تغییر اندازه را خودتان به صورت دستی طی کنید تا با قابلیتهایی که نرم افزارتان ارائه میکند آشنا شوید.
برای مثال در اینجا نمونه ای از نرم افزار فتوشاپ را میبینیم:

همانطور که میبینید ما در اینجا کار خود را با یک تصویر 1000×600آغاز کرده ایم.فرض میکنیم میخواهیم تمام افرادی که دارای صغحه نمایش 640×480 هستند قادر به دیدن این تصویر به طور یکجا باشند.برای این کار مجبوریم که اندازه تصویر را کاهش دهیم.بیایید اندازه آن را نصف کنیم:500 پیکسل در عرض و320 پیکسل در ارتفاع.برای انجام این عمل چه کار باید بکنیم؟

بسیار خوب، ما آنچه را که در قسمت Document Size آورده شده، نادیده میگیریم.زیرا این قسمت فقط بر خروجی پرینتر تأثیر میگذارد.اطلاعات بخش Pixel Dimension تمام آن چیزی است که هنگام دریافت تصویر از طریـق وب مـورد توجه قرار می گیـرد.حالا تنها کـاری که میکنیم این است که در حالـی که هر دو خانه Constrain Proportion و Resample Image (در پایین.م)فعال شده اند،عدد 500 را در فیلد مربوط به عرض در قسمت Pixel Dimension تایپ میکنیم.

توجه داشته باشید تا زمانی که Constrain proportion علامت خورده باشد،تغیر دادن عرض باعث تغییر یافتن ارتفاع با رعایت تناسب اولیه میگردد.حالا با فشردن دکمه OK ، تصویر ما تحت الگوی تغییر اندازه Bicubic به یک تصویر 500×320 pix تبدیل میشود.الگوی Bicubic معمولا باعث ایجاد بهترین درجه وضوح میگردد اما در عوض زمان بیشتری را نیز صرف میکند.الگوهای تغیید اندازه دیگری نیز همچون bilinear و nearest neighbor هم موجود است که زمان کمتری را صرف کرده،اما نتایج ضعیفتری را ارائه میدهند.در فایلهای کوچک مانند آنچه که در بالا داشتیم، سرعت زیاد مسئـله مهمی نیست.اما اگر بر روی یک فایـل بزرگ، مثلا یک فایـل 180MB کار کنیم،مسئله سرعت نیز قابل توجه میگردد.در قسمت Resampling الگویی که تحت آن بهترین نتیجه در هنگام تغییر اندازه دادن تعداد پیکسلهای یک تصویر، به دست میاوریم را، مشخص میسازیم.


بدیهی است که شما میتوانید تصویرتان را به همام نحو که کوچک کردید، بزرگ هم بکنید.شما میتوانید یک تصویر 500×320 را انتخاب کرده و آن را تبدیل به یک تصویر 2000×1280 بکنید.مسئله اینجاست که شما مجبورید یک تصویر با 92/1 میلیون پیکسل اضافه، که باید تسط نرم افزار بازسازی شوند را ایجاد کنید.اما این تصویر بزرگتر هیچکونه اطلاعات اضافه نسبت به تصویر اولیه به همراه ندارد.پس در نتیجه شما تصویر شفافی نخواهید داشت.اما اگر واقعا مجبور به انجام چنین کاری هستید، پیشنهاد میشود که این کار را طی چند مرحله انجام بدهید.در این صورت ممکـن است نتیجه بهتری(هرچند اندک)به دست بیاورید.برای مثال اگر تصویری با عرض 500pix دارید و میخواهید آن را تبدیل به 2000pix نمایید،بهتر است ابتدابه 1500 , 750 و سپس به 2000 تبدیل کنید، تا اینکه به یکباره به 2000pix تبدیل کنید.با این روش گاهی ممکن است نتیجه بهتری را به دست بیاورید(و گاهی هم نه!!!).

در طول کار شما متوجه خواهید شد که هرگاه تعداد پیکسلهای موجود در یک تصویـر دیجیتال را تغیـیـر میدهیـم،مقدار طول و ارتفاع آن نیـز که در قسمت Document Size نشان دادده شده، تغییـر میکند. اما نکته قابل توجه این است که مقدار وضوح تصویر که در قسمت Resolution بیان شده و با واحد ppi محاسبه میگردد،ثابت میماند.در واقع میتوان گفت که ppi یک تصویر، منحصراً در هنگام چاپ تصویر کاربرد دارد و نه موقع نمایش آن.
اگر شما یک تصویر 1000×640 را انتخاب کرده و با میزان وضوح 180ppi توسط یک چاپگر، چاپ کنید،نمونه چاپی شما دارای 5.556 اینچ عرض و 3.556 اینچ ارتفاع خواهد بود.واگر تصویر را به یک تصویر 500×320 پیکسل up sampling کنید و با همان میزان وضوح 180ppi چاپ کنید،یک نمونه 1.778×2.778 اینچی خواهید داشت.البته مقدار 180ppi هنگام چاپ کیفیت پایینی را ارایه میدهد به طوری که اگر یک تصویر با کیفیت بالا بخواهید، باید از میزان وضوحی مثل 360ppi استفاده کنید.



توجه داشته باشید که کادر Resample Image علامت نخورده است.و این باعث میشود که در هنگام تغییر میزان وضوح، تعداد پیکسلهای تشکیل دهنده تصویر، ثابت بماند و در نتیجه تمام این پیکسلها در هنگام چاپ، بر روی صفحهُ چاپ منتقل میشوند.حال اگر اینبار به جای 180 پیکسل در اینچ، تصویر را با وضوخ 360 پیکسل در اینچ چاپ کنیم چه میشود؟
واضح است که اینبار تصویر در نصف ابعاد قبلی چاپ شده و در عوض تراکم پیکسل های چاپ شده در هر خط، دوبرابر میشود (یعنی در حقیقت میزان وضوح یا همان resolution تصویر دوبرابر میشود.م)که البته در شرایطی که ما داریم حاصل کار یک عکس بسیار کوچک به ابعاد 1.389”×0.889”خواهد شد.
حال اگر یک تصویر 500×300pix داشته باشیم و یک نمونه چاپی 10×6.4inch بخواهیم چه کاری باید انجام دهیم؟


بسیار خوب.. ما میتوانیم یا میزان وضوح را 50ppi تعیین کنیم، و یا اینکه وضوح را چیزی در حدود 200ppi در نظر گرفته و تصویر را با ضریب چهار، up sampling کنیم(2000×1280).ولی در هر دو حال کیفیت تصویر افت پیدا میکند و عملاً نمیتوانیم از یک تصویر کوچک ، یک چاپ بزرگ و باکیفیت بگیریم.
البته نرم افزارهایی وجود دارند که ادعا میکنند قادر به بزرگ کردن ابعاد تصویر، بدون افت کیفیت هستند(مثل نرم افزار Genium Fractals).اما این نرم افزارها در عمل توانی بیش از الگوی bicubic فتوشاپ ندارند(البته بسیار به ندرت و در مواردی خاص ممکن است کمی بهتر از فتوشاپ عمل کنند.)


نقطه در اینچ dpi:
در هنگام کار با تصاویر دیجیتال ممکن است با مقیاس دیگری به نام dpi برخورد بکنید که در ارتباط با دستگاه چاپگر شماست.dpi سرآغاز سه لغت dots per inch به معنای "مقدار نقطه ها در واحد اینچ" میباشد.dpi از ویژگیهای انحصاری چاپگر و نرم افزار راه انداز آن(driver) میباشد .و هیچ ارتباطی با خود تصویر دیجیتال شما ندارد.
dpi مقیاسی است برای نشان دادن مقدار فاصله بین دانه های بسیار ریز جوهر که توسط چاپگر بر روی صفحه چاپ قرار داده میشوند.هر چند که معمولا مقادیر ارایه شده توسط شرکتهای تولیدکننده در مورد dpi کمی گمراه کننده بوده و با واقعیت اختلاف دارد، به طور مثال شما میتوانید به راحتی در اطراف خودتان چاپگرهایی با مقادیر مختلف dpi مثل:2880 dpi-1440 dpi-720 dpi-360 dpi پیدا کنید;اما با وجود اختلاف زیاد بین این مقادیر،در عمل تفاوت فاحشی میان نتیجه چاپ حاصله از این چاپگرها مشاهده نمیشود(البته این مطلب در مورد چاپ های مخصوص عکس و روی کاغذهای مخصوص این کار چندان صدق نمیکند.م)
در یک جمع بندی کلی میتوان گفت که dpi ابعاد یک تصویر را تغییر نمیدهد.بلکه ابعاد تصویر تحت تاثیر تغییرات مقدار ppi قرار دارد و dpi نیز کیفیت چاپ را تحت کنترل خود دارد.


اگر فتوشاپ نداشتیم چه کنیم؟!
شاید همهُ ویرایشگران تصویر، فتوشاپ را در اختیار نداسته باشند و یا شاید میلی به استفاده از آن نداشته باشند!! البته معمولا به همراه اسکنر و چاپگر، نرم افزارهای خاصی هم ارایه میشوند که همگی کاربردی ساده داشته و از پس کارهایی مثل تغییر اندازه دادن تصویر بر میآیند.اما اگر شما به هیچ نرم افزاری دسترسی ندارید میتوانید سری به آدرس http://www.irfanview.com/ بزنید و نرم افزار Irfan View را به طور رایگان دریافت کنید(این یعنی اینکه شما یا باید به نرم افزار دسترسی داشته باشید و یا به اینترنت!! که البته با این سرعتهای dialup اگر به نزدیکترین فروشگاه مراجعه کرده و نرم افزار چندصد دلاری را به قیمت چندصد تومان بخرید بسیار به صرفه تر خواهد بود!!.م) نرم افزار Irfan View رایگان بوده و روش کار بسیار آسانی نیز دارد.شما کافیست از بخش menu قسمت size/resample را انتخاب کنید.
GIMP نیز نرم افزار رایگانی است که در اصل برای سکوی Linux طراحی شده، اما اکنون کاربران ویندوز نیز قادر به استفاده از آن هستند.اما نصب و استفاده از آن به راحتی IrfanView نیست.پس اگر تازه کار هستید و یا حوصله دردسر ندارید، فکر استفاده آن را نکنید!!

  
نویسنده : حسين قره ; ساعت ۱۱:٥٤ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٧ بهمن ،۱۳۸٢